De Europese Unie zet met de European Union Deforestation Regulation (EUDR) een belangrijke stap in de strijd tegen wereldwijde ontbossing en bosdegradatie. Deze verordening, aangenomen op 29 juni 2023, verplicht bedrijven om hun toeleveringsketens transparanter te maken en ervoor te zorgen dat producten die bijdragen aan ontbossing niet op de Europese markt worden verkocht. Hoewel de verordening van kracht is, is de implementatie ervan uitgesteld om bedrijven meer tijd te geven om aan de nieuwe eisen te voldoen. In dit artikel duiken we dieper in de EUDR, de relatie met andere EU-regelgevingen zoals de CSRD en de EU Taxonomy, en de stappen die bedrijven moeten nemen om naleving te waarborgen.
Wat is de EUDR?
De EUDR richt zich op het tegengaan van wereldwijde ontbossing door bedrijven te verplichten due diligence te implementeren voor producten die zij in de EU importeren, verhandelen of exporteren. De verordening heeft betrekking op een aantal hoog-risico grondstoffen, zoals soja, palmolie, hout, rundvlees, cacao, koffie, rubber en afgeleide producten zoals chocolade en meubels.
Bedrijven moeten kunnen aantonen dat hun producten niet afkomstig zijn van recent ontboste gebieden en dat zij voldoen aan de zorgvuldigheidseisen van de EUDR. Dit betekent dat bedrijven verantwoordelijk zijn voor het verzamelen van gegevens over hun toeleveringsketens, het uitvoeren van risicobeoordelingen en het nemen van maatregelen om risico’s te beperken.
Voor wie geldt de EUDR?
De EUDR is van toepassing op een breed scala aan bedrijven, van grote multinationals tot middelgrote ondernemingen, die betrokken zijn bij de productie, import of handel van de bovengenoemde grondstoffen. De regelgeving treft vooral sectoren zoals landbouw, voedingsmiddelen, detailhandel en de hout- en meubelindustrie, omdat deze vaak direct of indirect afhankelijk zijn van producten die bijdragen aan ontbossing.
Grotere bedrijven worden zwaarder belast, aangezien ze de capaciteit moeten hebben om hun toeleveringsketens transparanter te maken en zorgvuldigheidsmaatregelen uit te voeren. Voor kleinere bedrijven kan de verplichting iets later ingaan, maar zij zullen uiteindelijk ook moeten voldoen aan de regelgeving.
Hoe te voldoen aan de EUDR?
Bedrijven moeten verschillende stappen ondernemen om aan de EUDR te voldoen:
- Dataverzameling opzetten: Bedrijven moeten gegevens verzamelen over de oorsprong van hun grondstoffen en deze kunnen traceren tot aan de bron. Dit betekent onder andere dat ze geografische coördinaten van het land van productie moeten vastleggen en de legaliteit van de producten moeten verifiëren.
- Risicoanalyse en -beperking: Ze moeten risicobeoordelingen uitvoeren om te bepalen of hun producten een risico vormen op het gebied van ontbossing. Indien er risico’s worden geïdentificeerd, moeten er maatregelen worden genomen om deze te beperken, bijvoorbeeld door over te stappen op gecertificeerde leveranciers of producten.
- Rapportage en traceerbaarheid: Bedrijven moeten volledige transparantie over hun toeleveringsketens bieden en deze informatie rapporteren aan de bevoegde autoriteiten. Ze moeten ervoor zorgen dat hun producten volledig traceerbaar zijn en in overeenstemming met de EUDR-regels.
- Compliance: Bedrijven moeten hun nalevingsdocumenten gedurende ten minste vijf jaar bewaren, zodat toezichthouders deze kunnen controleren.
De relatie tussen de EUDR, de CSRD en de EU Taxonomy
De EUDR staat niet op zichzelf. Het maakt deel uit van een breder kader van EU-wetgeving dat is ontworpen om bedrijven duurzamer te maken. Twee andere belangrijke onderdelen van dit kader zijn de Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) en de EU Taxonomy.
- CSRD: Deze richtlijn verplicht bedrijven om te rapporteren over hun duurzaamheidsinspanningen, waaronder hun impact op biodiversiteit en klimaatverandering. Bedrijven die onder de CSRD vallen, zullen moeten rapporteren over hun naleving van de EUDR en hoe hun toeleveringsketens bijdragen aan of juist beschermen tegen ontbossing. Dit maakt de EUDR een essentieel onderdeel van de duurzaamheidsrapportages die bedrijven in de komende jaren moeten opstellen.
- EU Taxonomy: Dit classificatiesysteem definieert welke economische activiteiten als milieuduurzaam worden beschouwd. Bedrijven die willen aantonen dat hun activiteiten bijdragen aan duurzaamheidsdoelstellingen, moeten voldoen aan de EU Taxonomy-criteria. De EUDR speelt hierin een rol door bedrijven te dwingen maatregelen te nemen tegen ontbossing, wat direct bijdraagt aan doelen zoals het behoud van biodiversiteit en klimaatmitigatie.
Uitstel van implementatie
Hoewel de EUDR officieel is aangenomen, is de implementatie van de verordening uitgesteld. De nalevingsverplichtingen voor bedrijven zullen pas vanaf 30 december 2024 van kracht zijn. Dit uitstel geeft bedrijven de tijd om hun processen aan te passen, hun toeleveringsketens in kaart te brengen en de noodzakelijke systemen voor traceerbaarheid en risicobeheersing te implementeren. Voor kleinere bedrijven kan de termijn zelfs iets langer zijn, afhankelijk van hun schaal en sector.
Conclusie
De EUDR vormt een belangrijk onderdeel van de bredere duurzaamheidsagenda van de Europese Unie. Het vereist dat bedrijven zorgvuldigheidsmaatregelen nemen om ervoor te zorgen dat hun producten niet bijdragen aan ontbossing en stelt hoge eisen aan de transparantie van toeleveringsketens. Bedrijven zullen nauw moeten samenwerken met hun leveranciers en investeringen moeten doen in technologieën zoals traceerbaarheidssystemen en certificering.
In combinatie met de CSRD en de EU Taxonomy zorgt de EUDR voor een geïntegreerde aanpak van duurzaamheid, waarin bedrijven niet alleen verantwoordelijk worden gehouden voor hun eigen impact, maar ook voor die van hun toeleveranciers. Voor bedrijven die vroegtijdig actie ondernemen, biedt de EUDR echter ook een kans om een voortrekkersrol te nemen in duurzame handel en milieubescherming.
